Skip to content
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Post Type Selectors
Menu
Menu
0
Koszyk jest pusty.
mniej niż 1 minuta minut

Akt o usługach cyfrowych. Obowiązki właścicieli platform internetowych

image_pdfimage_print

1. Wstęp

Akt o usługach cyfrowych (tzw. rozporządzenie DSA lub DSA) nakłada na określone podmioty działające w internecie nowe obowiązki. Zostały one podzielone na dwie kategorie: podstawowe i dodatkowe. Niniejszy tekst omawia podstawowe i dodatkowe obowiązki stawiane dostawcom platform internetowych zgodnie z rozporządzeniem DSA. 

Artykuł ten jest skierowany do drobnych przedsiębiorców działających w branży e-commerce. Celowo pominięto w nim obowiązki stawiane wyłącznie podmiotom kwalifikowanym jako bardzo duże platformy internetowe lub bardzo duże wyszukiwarki internetowe albo podmiotom oferującym platformy typu marketplace.

2. Platformy internetowe

Zanim przejdziemy do podstawowych i dodatkowych obowiązków platform internetowych, trzeba wyjaśnić, czym jest platforma internetowa. Spróbuję to wytłumaczyć w myśl zasady long story short. 

Strona internetowa, a dokładniej dostępne formularze umożliwiające pozostawienie treści, są kwalifikowane jako usługa hostingu. 

Rozporządzenie DSA wyróżnia trzy podstawowe formy hostingu:

  1. utrzymywanie strony internetowej danej firmy (usługa, za którą płacimy, posiadając własną stronę internetową);
  2. utrzymywanie materiałów dostarczonych przez wielu usługodawców (np. utrzymanie materiałów zamieszczanych w grupie dyskusyjnej);
  3. usługa umożliwiająca dodawanie treści przez użytkowników do stron internetowych. 

Dostawcy usługi hostingu mają określone obowiązki wynikające z rozporządzenia DSA – Akt o usługach cyfrowych. Obowiązki właścicieli stron internetowych (usług hostingu).

Podtypem usługi hostingu jest platforma internetowa. 

Platforma internetowa oznacza usługę hostingu, która na żądanie odbiorcy usługi przechowuje i rozpowszechnia publicznie informacje, chyba że takie działanie jest nieznaczną lub wyłącznie poboczną cechą innej usługi lub nieznaczną funkcją głównej usługi, i ze względów obiektywnych i technicznych nie można z niej skorzystać bez takiej innej usługi, a włączenie takiej cechy lub funkcji w taką inną usługę nie jest sposobem na obejście stosowania […] rozporządzenia.

Art. 3 lit. i) Rozporządzenia DSA

Jeżeli zatem strona internetowa umożliwia nie tylko „zbieranie”, ale również publikowanie określonych treści, to może zostać zakwalifikowana jako platforma internetowa. 

Wyjątki

Czy każda strona internetowa gromadząca i rozpowszechniająca treści użytkowników to platforma internetowa? Nie. 

Serwis internetowy nie zostanie jednak uznany za platformę internetową, gdy dostępne na tej stronie funkcjonalności umożliwiające rozpowszechnienie treści użytkowników (np. komentarza, opinii, nagrania wideo) stanowią jedynie jej poboczny i nieznaczny element.

Aby jednak uniknąć nakładania zbyt szerokiego zakresu obowiązków, dostawców usług hostingu nie należy uznawać za platformy internetowe, w przypadku gdy publiczne rozpowszechnianie jest zaledwie nieznaczną i wyłącznie poboczną cechą, która jest nierozerwalnie powiązana z inną usługą, lub nieznaczną funkcją głównej usługi, której to cechy lub funkcji z obiektywnych względów technicznych nie można wykorzystywać bez tej innej lub głównej usługi, a włączenie takiej cechy lub funkcji nie jest sposobem na obejście stosowania przepisów […] rozporządzenia mających zastosowanie do platform internetowych.

Na przykład taką cechę może stanowić sekcja gazety internetowej przeznaczona na komentarze, w przypadku której jest oczywiste, że ma ona charakter poboczny w stosunku do głównej usługi, jaką jest publikowanie wiadomości, za które odpowiedzialność redakcyjną ponosi wydawca. 

Natomiast przechowywanie komentarzy w sieci społecznościowej należy uznać za usługę platformy internetowej, gdy oczywiste jest, że nie jest to nieznaczna cecha oferowanej usługi, nawet jeżeli ma ona charakter poboczny w stosunku do publikowania wpisów odbiorców usługi.

Motyw 13 zdanie 3-5 Rozporządzenia DSA

W praktyce zatem każdy przedsiębiorca powinien zweryfikować, czy udostępniane na jego stronie internetowej, w tym platformie kursowej, funkcjonalności takich jak formularz komentarza lub opinii ma charakter poboczny czy nie. Dotyczy to także innych tworzonych przez użytkowników strony treści, które są publicznie rozpowszechniane, czyli dostępne dla potencjalnie nieograniczonego grona odbiorców. 

W mojej ocenie, jeżeli przedsiębiorca prowadzi prostą stronę internetową (jak moja), na której – podobnie do gazety internetowej – istnieje możliwość pozostawienia komentarza, czy możliwość opublikowania opinii, to takiej strony internetowej nie należy uznawać za platformę internetową. Co prawda treści te są publicznie rozpowszechniane do szerokiej grupy odbiorców, jednak funkcje te mają charakter poboczny w stosunku do celu, w którym została stworzona strona internetowa. Mówiąc wprost – w takich sytuacjach nie trzeba będzie spełniać obowiązków prawnych wynikających z DSA stawianych platformom internetowych. Nie zapominaj jednak o obowiązkach stawianych właścicielowi strony internetowej jako dostawcy usługi hostingu

Jeżeli natomiast przedsiębiorca prowadzi platformę kursową, w ramach której możliwa jest komunikacja między użytkownikami (np. możliwość pozostawienia komentarza, podzielenia się zdjęciem lub gifem), to taki serwis może być uznany za platformę internetową, a sam właściciel za dostawcę platformy internetowej, jeżeli dostęp do tych treści jest udzielany automatycznie. Mówiąc wprost – trzeba będzie dostosować się do obowiązków prawnych wynikających z DSA dla platform społecznościowych, zarówno podstawowych, jak i dodatkowych. 

3. Publiczne rozpowszechnienie

Z platformą internetową mamy do czynienia wówczas, gdy dany serwis umożliwia przechowywanie i publiczne rozpowszechnianie treści. 

Publiczne rozpowszechnianie oznacza udostępnianie informacji na żądanie odbiorcy usługi, który przekazał informacje, potencjalnie nieograniczonej liczbie osób trzecich (art. 3 lit. k Rozporządzenie DSA). Chodzi o dostęp do informacji pozostawianych przez użytkowników  bez konieczności podejmowania dodatkowych czynności, takich jak rejestracja czy przyjęcie do grupy.

Stosowane w […] rozporządzeniu pojęcie „publicznego rozpowszechniania” powinno obejmować udostępnianie informacji potencjalnie nieograniczonej liczbie osób, czyli zapewnienie łatwego dostępu do informacji ogółowi odbiorców usługi bez konieczności podejmowania dalszych działań przez odbiorcę usługi zapewniającej te informacje, niezależnie od tego, czy osoby te faktycznie korzystają z dostępu do tych informacji. 

W związku z tym w przypadku gdy dostęp do informacji wymaga rejestracji lub dopuszczenia do udziału w grupie odbiorców usługi, informacje te należy uznawać za publicznie rozpowszechniane jedynie wtedy, gdy odbiorcy usługi poszukujący dostępu do informacji są automatycznie rejestrowani lub dopuszczani do udziału w grupie odbiorców usługi bez konieczności podejmowania decyzji lub dokonywania wyboru przez człowieka co do tego, komu przyznać taki dostęp. […] 

Określone w […] rozporządzeniu obowiązki dostawców platform internetowych mogą jednak mieć zastosowanie do usług, które umożliwiają udostępnianie informacji potencjalnie nieograniczonej liczbie odbiorców, nieokreślonej przez nadawcę komunikatu, na przykład poprzez publiczne grupy lub otwarte kanały. Informacje należy uznawać za publicznie rozpowszechniane w rozumieniu […] rozporządzenia wyłącznie wówczas, gdy rozpowszechnianie ma miejsce na bezpośrednie żądanie odbiorcy usługi, który przekazał te informacje.

Motyw 14 Rozporządzenia DSA

4. Praktyczne przykłady

Przykład nr 1:

Nauczyciel języka hiszpańskiego sprzedaje kurs online (gotowe nagrania wideo + spotkania na żywo oraz dyskusja na platformie dyskusyjnej, np. Discord). Rejestracja odbywa się automatycznie po kupieniu szkolenia. Właściciel kursu online musi dostosować się do przepisów rozporządzenia DSA jako dostawca platformy internetowej. 

Przykład nr 2:

Nauczycielka języka angielskiego tworzy platformę edukacyjną z możliwością subskrypcji. Udostępnia tam gotowe nagrania lekcji. W tej przestrzeni umożliwia dyskusję między kursantami czy pozostawienie opinii o kursie. Zarówno dyskusja, jak i opinie są dostępne na platformie kursowej. Aby się na nią dostać, wymagana jest rejestracja, która odbywa się automatycznie. Właścicielka platformy edukacyjnej  musi dostosować się do przepisów rozporządzenia DSA jako dostawca platformy internetowej. 

Przykład nr 3: 

Specjalistka podologii sprzedaje kurs online. Jako bonus dla uczestników prowadzona jest zamknięta grupa na jednej z platform społecznościowych. Dostęp do grupy przydzielany jest automatycznie. Specjalistka prowadząca grupę na portalu społecznościowym będzie musiała dostosować się do przepisów rozporządzenia DSA.

5. Podstawowe obowiązki stawiane dostawcom usług pośrednich, w tym platformom internetowym

Podstawowe obowiązki, które musi spełnić dostawca platformy internetowej, to: 

  1. wyznaczenie punktu kontaktowego,
  2. wyznaczenie przedstawiciela (podmioty poza UE),
  3. aktualizacja regulaminu strony,
  4. publikowanie sprawozdania dot. moderowanych treści. 

Obowiązki te są tożsame z podstawowymi obowiązkami dostawcy usług hostingu, które zostały omówione ww. punkcie IV artykułu – Akt o usługach cyfrowych. Obowiązki właścicieli stron internetowych (usług hostingu). 

6. Dodatkowe obowiązki stawiane dostawcom usług pośrednich, w tym platform internetowym

Dodatkowe obowiązki skierowane są do dostawców platform internetowych i zostały podzielone na trzy kategorie:

  1. obowiązki stawiane wszystkim dostawcom usług pośrednich,
  2. obowiązki stawiane tylko platformom internetowym,
  3. obowiązki stawiane platformom internetowym typu marketplace (pominięte w tym artykule). 

Dodatkowe obowiązki stawiane wszystkim dostawcom usług pośrednich:

  1. mechanizm zgłaszania nielegalnych treści, 
  2. podejmowanie decyzji z uzasadnieniem, 
  3. zgłaszanie zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa.

Są one tożsame z dodatkowymi obowiązkami dostawcy usług hostingu, które zostały omówione ww. punkcie V artykułu – Akt o usługach cyfrowych. Obowiązki właścicieli stron internetowych (usług hostingu). 

Dodatkowe obowiązki stawiane tylko platformom internetowym:

  1. wewnętrzny system rozpoznawania skarg,
  2. pozasądowe rozstrzyganie sporów,
  3. mechanizm priorytetowego traktowania zgłoszeń od sygnalistów,
  4. shadow banning,
  5. sprawozdanie dot. przejrzystości (zakaz stosowania dark patterns), 
  6. zakazy w reklamach,
  7. przejrzysty system rekomendacji,
  8. ochrona małoletnich użytkowników. 

Ta kategoria zostanie omówiona poniżej. Jest ona uregulowana w art. 19-28 rozporządzenia DSA. 

Z uwagi na to, że niniejszy artykuł jest skierowany do drobnych przedsiębiorców prowadzących strony internetowe lub platformy edukacyjne, poniżej omówiono dodatkowe obowiązki prawne stawiane tylko tym podmiotom. 

Obowiązki dostawców platform internetowych
Podstawowe 
Mechanizm zgłaszania nielegalnych treści 
Podejmowanie decyzji z uzasadnieniem 
Zgłaszanie zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa

Dodatkowe*
Wewnętrzny system rozpoznawania skarg
Pozasądowe rozstrzyganie sporów
Mechanizm priorytetowego traktowania zgłoszeń od sygnalistów
Shadow banning
Sprawozdanie dot. przejrzystości 
Przyjazny interfejs (zakaz stosowania dark patterns) 
Zakazy w reklamach
Przejrzysty system rekomendacji
Ochrona małoletnich użytkowników

*Przewidziano wyjątki

7. Szczegółowe omówienie dodatkowych obowiązków stawianych tylko platformom internetowym

Wewnętrzny system rozpoznawania skarg

Właściciel platformy internetowej musi zapewnić wewnętrzne systemy rozpatrywania skarg. Procedura ta musi spełniać warunki mające na celu zapewnienie łatwego dostępu do tych systemów i doprowadzenie do szybkiego, niedyskryminacyjnego, niearbitralnego i sprawiedliwego rozstrzygnięcia. Jeżeli właściciel platformy internetowej korzysta z automatycznych systemów, to rozstrzygnięcie skargi musi podlegać weryfikacji przez człowieka (art. 20 rozporządzenia DSA).  

Zgłaszałaś(-łeś) coś kiedyś do właściciela platformy społecznościowej i miałaś(-łeś) wrażenie, że piszesz z botem? Nowy obowiązek zapewnia użytkownikowi pewność, że ostatecznie na Twoje zgłoszenie spojrzy człowiek.

Pozasądowe rozstrzyganie sporów

Użytkownik Twojej platformy internetowej musi mieć zapewnioną możliwość wyboru organu, który będzie rozstrzygał pozasądowy spór (art. 21 rozporządzenia DSA).

Mechanizm priorytetowego traktowania zgłoszeń od sygnalistów

Kolejny obowiązek to konieczność wprowadzenia niezbędnych środków technicznych i organizacyjnych, które umożliwiają priorytetowe traktowanie zgłoszeń dokonywane przez tzw. zaufane podmioty sygnalizujące (art. 22 rozporządzenia DSA).

Shadow banning

Właściciel platformy internetowej musi monitorować, co na tej platformie się dzieje, i podejmować odpowiednie środki (techniczne, prawne), które będą zapobiegać nadużywaniu nielegalnych treści i chronić przed nimi.

Sprawozdanie dot. przejrzystości

W ramach sprawozdania dot. moderowania treści platformy internetowe mają dodatkowy obowiązek publikowania szczegółowych informacji na temat sporów oraz przypadków zawieszenia świadczenia usługi (art. 24 rozporządzenia DSA).

Prosty interfejs internetowy

Interfejs platformy internetowej musi być prosty, niebudzący wątpliwości i niewprowadzający w błąd użytkowników. Zakazane jest również wykorzystywanie wirtualnych praktyk manipulacyjnych określanych jako tzw. dark patterns (art. 25 rozporządzenia DSA).

Zakazy w reklamach

Na platformie internetowej zakazane jest również prezentowanie reklam opartych na profilowaniu zgodnie z RODO z wykorzystaniem szczególnych kategorii danych osobowych.

Przejrzysty system rekomendacji

Jeżeli na platformie internetowej będzie działał system rekomendacji (poleceń) określonych treści, to w regulaminie takiej platformy musi pojawić się informacja (parametry), w jaki sposób działa system rekomendacji. Informacje te muszą być przekazane prostym i przystępnym językiem (art. 27 rozporządzenia DSA). 

Ochrona małoletnich użytkowników

Dostawca platform internetowych skierowanych do małoletnich ma obowiązek wprowadzić odpowiednie i proporcjonalne środki zapewniające wysoki poziom prywatności, bezpieczeństwa i ochrony małoletnich w ramach świadczonych przez siebie usług (art. 28 rozporządzenia DSA). Zaś sam regulamin powinien być napisany w języku dostosowanym do wieku małoletnich.

8. Kogo nie dotyczą obowiązki opisane w punkcie 7?

Rozporządzenie DSA przewidziało wyjątki dla „małych platform internetowych”. Dodatkowe obowiązki stawiane wyłącznie platformom internetowym, uregulowane w art. 19- 28 rozporządzenia DSA, nie mają one zastosowania do:

  1. mikroprzedsiębiorców;
  2. małych przedsiębiorców;
  • w rozumieniu Zaleceń Komisji Europejskiej – definicja mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw
  1. dostawców platform internetowych, którzy wcześniej kwalifikowali się jako mikroprzedsiębiorcy lub mali przedsiębiorcy – w terminie 12 miesięcy od utraty przez nich tego statusu. 

Jedynym obowiązkiem, który wówczas muszą spełnić te platformy internetowe, jest obowiązek przekazania informacji na temat średniej liczby aktywnych miesięcznie odbiorców usług. Takich informacji udziela się jednak na wniosek koordynatora ds. usług cyfrowych (w Polsce najprawdopodobniej będzie do Prezes UKE). 

1. Niniejsza sekcja, z wyjątkiem art. 24 ust. 3, nie ma zastosowania do dostawców platform internetowych, które kwalifikują się jako mikroprzedsiębiorstwa lub małe przedsiębiorstwa zgodnie z definicją w zaleceniu 2003/361/WE.

Niniejsza sekcja, z wyjątkiem art. 24 ust. 3, nie ma zastosowania do dostawców platform internetowych, którzy wcześniej kwalifikowali się do statusu mikroprzedsiębiorstwa lub małego przedsiębiorstwa zgodnie z definicją w zaleceniu 2003/361/WE, przez okres dwunastu miesięcy od utraty tego statusu zgodnie z art. 4 ust. 2 tego zalecenia, chyba że są oni bardzo dużymi platformami internetowymi zgodnie z art. 33.

2. Na zasadzie odstępstwa od ust. 1 niniejszego artykułu niniejsza sekcja ma zastosowanie do dostawców platform internetowych, którzy zostali wskazani jako bardzo duże platformy internetowe zgodnie z art. 33, bez względu na to, czy kwalifikują się oni jako mikroprzedsiębiorstwa czy małe przedsiębiorstwa.

Art. 19 Rozporządzenia DSA

W praktyce przedsiębiorcy, którzy co prawda prowadzą portale internetowe, ale nie łapią się do grupy średnich przedsiębiorców, nie będą musieli spełniać dodatkowych obowiązków prawnych nałożonych na właścicieli platform internetowych. 


Słowniczek pojęć

DSA –  zwany także aktem o usługach cyfrowych to skrótowa nazwa Rozporządzenia  Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2065 z dnia 19 października 2022 r. w sprawie jednolitego rynku usług cyfrowych oraz zmiany dyrektywy 2000/31/WE (akt o usługach cyfrowych), Dz.U. L 277 z 27.10.2022, s. 1–102. 

Mikroprzedsiębiorstwo – przedsiębiorstwo, które zatrudnia mniej niż 10 pracowników, a jego obrót roczny (kwota przyjętych pieniędzy w danym okresie) lub bilans (zestawienie aktywów i pasywów firmy) wynosi poniżej 2 mln EUR.

Małe przedsiębiorstwo – przedsiębiorstwo, które zatrudnia mniej niż 50 pracowników, a jego obrót roczny lub bilans wynosi poniżej 10 mln EUR.

Bardzo duże platformy internetowe (tzw. VLOP) – platformy internetowe, które mają średnią liczbę miesięcznie aktywnych odbiorców usługi wynoszącą co najmniej 45 mln i które na podstawie decyzji Komisji Europejskiej zostały uznane za takie (art. 33 ust. 1-4 Rozporządzenia DSA).

UKE –  skrót stosowany do oznaczenia Urzędu Komunikacji Elektronicznej. 


Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady prawnej ani opinii prawnej. Zapoznaj się z notą prawną.

Jeżeli potrzebujesz indywidualnej pomocy związanej dostosowaniem się do zmian prawnych, napisz na napisz@tudzialprawny.pl

Stan prawny na dzień: 7.02.2024 r.


Bibliografia

  1. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2065 w sprawie jednolitego rynku usług cyfrowych oraz zmiany dyrektywy 2000/31/WE (akt o usługach cyfrowych), Dz.U. L 277 z 27.10.2022, s. 1–102), (online:) https://eur-lex.europa.eu/PL/legal-content/summary/digital-services-act.html, dostęp: 16.01.2024 r. 
  2. Akt o usługach cyfrowych, streszczenie dokumentu, (online:) https://eur-lex.europa.eu/PL/legal-content/summary/digital-services-act.html, dostęp: 16.01.2024 r. 
  3. Zalecenie Komisji z dnia 6 maja 2003 r. dotyczące definicji mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (Tekst mający znaczenie dla EOG) (notyfikowana jako dokument nr C(2003) 1422), (online:) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=celex%3A32003H0361, dostęp: 26.01.2024 r. 
  4. Mikroprzedsiębiorstwa oraz małe i średnie przedsiębiorstwa – definicja i zakres, (online:) https://eur-lex.europa.eu/PL/legal-content/summary/micro-small-and-medium-sized-enterprises-definition-and-scope.html, dostęp: 26.01.2024 r. 
  5. Komisja Europejska, DSA: Bardzo duże platformy internetowe i wyszukiwarki, (online:) https://digital-strategy.ec.europa.eu/pl/policies/dsa-vlops, dostęp: 16.01.2024 r.

Źródło zdjęcia: Christina Morillo, Pexels, https://www.pexels.com/pl-pl/zdjecie/kobieta-za-pomoca-macbooka-pro-1181543/, dostęp: 12.02.2024 r.

Udostępnij

Natalia Stojanowska

Prawnik biznesowy. Wspieram przedsiębiorców, którzy skupiają swoje działania w internecie. Dostarczam poszukującym wsparcia prawnego, eksperckich porad i wskazówek dotyczących prowadzenia biznesu online. Założycielka projektu Tu Dział Prawny.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *