Skip to content
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Post Type Selectors
Menu
Menu
mniej niż 1 minuta minut

Wykorzystanie fotografii z naruszeniem praw autorskich

image_pdfimage_print

Czy każde wykorzystwanie fotografii jest zgodne z prawem? Wielu twórców internetowych wykorzystuje zdjęcia w celu wzbogacenia przekazywanych treści. Nierzadko przedsiębiorca lub marketingowiec przeszukuje zasoby internetu w celu znalezienia najlepszej fotografii. Czy wiesz jednak, że bezrefleksyjne pobieranie zdjęć z internetu może powodować wykorzystanie fotografii z naruszeniem praw autorskich? Dzisiaj 8 marca, więc wpis zostanie poświęcony krótkiej historii o pewnym zdjęciu z okazji Dnia Kobiet i skutkach wykorzystania fotografii z naruszeniem praw autorskich.

Fotografia jako utwór

Niewątpliwie zdjęcie może podlegać ochronie prawnej jeżeli zostanie uznane za utwór w rozumieniu prawa autorskiego. W konsekwencji wykorzystanie fotografii bez zgody autora może skutkować naruszeniem praw autorskich.

Fotografia może być utworem w rozumieniu ustawy prawie autorskim i prawa pokrewnych stanowi bowiem rezultat pracy powoda jako twórcy. Jest przejawem jego działalności twórczej i ma indywidualny charakter. Z uwagi na powyższe, autorowi fotografii przysługuje wyłączne prawo do korzystania z tego utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu (art. 17 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 18 maja 2017 r., sygn. I ACa 926/16, Legalis 1657124

Do takiego wniosku doszedł sąd na podstawie poniżej sytuacji.

Fotograf w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zajmował się sprzedażą licencji na wykorzystanie swoich zdjęć. Sprzedaż ta odbywała się poprzez stronę internetową. Na stronie zamieszczano zdjęcia wraz z ceną, za którą udzielana była licencja. Na stronie internetowej znajdowała się również notka o autorze zdjęć.

Oprócz tego w ofercie znajdowała się licencja na fotografię przedstawiającą leżący bukiet tulipanów z napisem „DZIEŃ KOBIET 8 MARCA”. Koszt licencji wynosił 528,25 zł netto. We właściwościach pliku w sposób weryfikowalny umieszczono na stałe imię i nazwisko autora fotografii (powoda) ze wskazaniem, że przysługują mu prawa autorskie do zdjęć (pliku) wraz ze wskazaniem numeru telefonu.

Opisywane zdjęcie wykorzystano bez zgody powoda na stronie internetowej siłowni. W związku ze stwierdzonym naruszeniem autor zdjęcia skierował do właściciela siłowni wezwanie do naprawienia szkody poprzez zapłatę sumy pieniężnej. Pozwany nie zadośćuczynił wezwaniu powoda, wobec czego sprawę skierowano do sądu.

Pozwany nie zgodził się z twierdzeniami powoda i wniósł o oddalenie powództwa. W ocenie właściciela siłowni zdjęcie zamieszczone na jego stronie internetowej nie podlega ochronie prawnoautorskiej ponieważ zmodyfikowała je osoba trzecia. A mianowicie na fotografii umieszczono logotyp siłowni oraz indywidualny tekst. Zmieniono również jakość zdjęcia. W konsekwencji stało się ono częścią innego, nowego utworu. Właściciel siłowni podkreślił również, że nie pobrano spornej fotografii ze strony internetowej należącej do autora zdjęć.

Czym są prawa autorskie?

Przedmiotem prawa autorskiego to każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór). W szczególności przedmiotem prawa autorskiego są utwory:

  • wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe),
  • plastyczne,
  • fotograficzne,
  • lutnicze,
  • wzornictwa przemysłowego,
  • architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne,
  • muzyczne i słowno-muzyczne,
  • sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne,
  • audiowizualne (w tym filmowe).

Co nie jest objęte prawami autorskimi?

Ochroną prawną objęty może być wyłącznie sposób wyrażenia. W praktyce odkrycia, idee, procedury, metody i zasady działania oraz koncepcje matematyczne nie podlegają ochronie.  

Czy doszło do wykorzystania fotografii z naruszeniem praw autorskich?

Sądy obu instancji nie przychyliły się do stanowiska pozwanego i uznały, że doszło do wykorzystania fotografii z naruszeniem praw autorskich.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku przypominał, że co jest przedmiotem prawa autorskiego. Dodatkowo podkreślił, że dzieła fotograficzne zasadniczo należą do tej kategorii (art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych). Niewątpliwie cechy zindywidualizowanej twórczości tracą zdjęcia wytwarzane wedle określonego wzorca (schematu). Źródłem tego wzorca może być ustawa (np. fotografie do dokumentów tożsamości). Co więcej fotografie służące celom badawczym, dokumentacyjnym i poglądowym nie podlegają ochronie prawnej. Przykładem takich fotografii są zdjęcia rentgenowskie, ilustracje podręcznikowe czy katalogowe.

stanowisko Sądu Apelacyjnego w Białymstoku

Jak podkreślił Sąd Apelacyjny w Białymstoku, przejawem twórczości w fotografowaniu jest uzyskany przez twórcę efekt świadomego wyboru takich elementów jak moment fotografowania, punktu projekcji, kompozycji, kadrowania, oświetlenia, ustalenia głębi, ostrości i perspektywy, zastosowanych efektów specjalnych oraz zabiegów zmierzających do nadania fotografii określonego charakteru nadającego mu indywidualny charakter.

W ocenie Sądu przedmiotowa fotografia spełniała wymienione cechy. Z tego powodu stanowi utwór w rozumieniu prawa autorskiego, zaś jej wykorzystanie – zarówno w całości, jak i jej części bez zgody autora (powoda) – stanowiło przejaw naruszenia praw autorskich twórcy.

Dodatkowo samo poddanie fragmentu cudzego utworu, w szczególności pozbawienie go tytułu i pewnych jego elementów, nie może być uznane za „opracowanie cudzego utworu”, gdy ochronie podlega utwór jako integralna całość. W takiej sytuacji bowiem przedmiotem ochrony prawnej objęte są również jego części.

stanowisko Sądu Okręgowego w Białymstoku

Wreszcie Sąd Okręgowy w Białymstoku w wyroku I instancji (z dnia 2 września 2016 r., sygn. VII GC 329/15) podkreślił, że w kontekście wykorzystania fotografii z naruszeniem prawa autorskiego bez znaczenia pozostaje okoliczność, skąd pobrano fotografię – czy bezpośrednio ze strony autora (powoda), czy też z innego źródła. Dla prawnoautorskiej ochrony nie ma znaczenia, w jaki sposób dokonujący naruszenia wszedł w posiadanie utworu lub też w jaki sposób utwór do niego dotarł. Jak wskazał Sąd Okręgowy w Białymstoku, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że naruszenie zawinione w rozumieniu art. 79 prawa autorskiego to naruszenie popełnione zarówno z winy umyślnej, jak i nieumyślnej (cytowane tam orzeczenie: wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 14 września 2012 r., sygn. I ACa 595/12).

Podsumowanie

Na zakończenie warto pamiętać, że wykorzystywanie twórczości innych osób jest prawnie dopuszczalne, jednak należy robić to zgodnie z prawem. Najbezpieczniejszą formą wykorzystania utworu zgodnie z prawem jest uzyskanie zgody autora. W przedmiotowej sprawie powód, któremu przysługiwały autorskie prawa majątkowe, mógł żądać od pozwanego, który naruszył ww. prawa, naprawienia wyrządzonej szkody poprzez zapłatę należności za wykorzystanie utworu bez zgody.


Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady prawnej ani opinii prawnej. Zapoznaj się z notą prawną.

Jeżeli potrzebujesz indywidualnej pomocy związanej dostosowaniem się do zmian prawnych, napisz na napisz@tudzialprawny.pl

Stan prawny na dzień: 7.03.2020 r. Aktualizacja: 16.04.2024 r.


Bibliografia

  1. Wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 2 września 2016 r., sygn. VII GC 329/15, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex pod numerem LEX nr 2371641 lub Systemie Informacji Prawnej Legalis pod numerem 1657124.
  2. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 18 maja 2017 r., sygn. I ACa 926/16, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex pod numerem LEX nr 2323722.
  3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2002 r., sygn. III CKN 1096/00, Lex nr 81369.

Źródło zdjęcia: Pixabay, Pexels, https://www.pexels.com/pl-pl/zdjecie/biala-drewniana-kostka-272976/, dostęp: 29.11.2023 r.

Udostępnij

Natalia Stojanowska

Prawnik biznesowy. Wspieram przedsiębiorców, którzy skupiają swoje działania w internecie. Dostarczam poszukującym wsparcia prawnego, eksperckich porad i wskazówek dotyczących prowadzenia biznesu online. Założycielka projektu Tu Dział Prawny.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *